Voorlopig akkoord bereikt over de Critical Medicines Act
De Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement hebben een voorlopig akkoord bereikt over de Critical Medicines Act (CMA). Deze nieuwe Europese verordening moet de beschikbaarheid van kritieke geneesmiddelen structureel verbeteren en de kwetsbaarheid van toeleveringsketens verminderen. Voor de NVZA is dit een belangrijk dossier, juist omdat geneesmiddeltekorten dagelijks voelbaar zijn in de ziekenhuisapotheek.
De CMA richt zich op geneesmiddelen die essentieel zijn voor de zorg, maar waarvan de beschikbaarheid regelmatig onder druk staat, zoals antibiotica, insuline en pijnstillers. Uit recent onderzoek onder Europese ziekenhuisapothekers blijkt dat vrijwel iedereen in 2024 te maken had met tekorten aan kritieke geneesmiddelen, met directe gevolgen voor de patiëntenzorg. De verordening richt zich op structurele oorzaken, zoals de afhankelijkheid van productie buiten Europa, kwetsbare toeleveringsketens voor werkzame stoffen en de beperkte robuustheid van de keten als geheel.
Belangrijke elementen in het akkoord zijn aangescherpte aanbestedingsregels, waarbij leveringszekerheid zwaarder moet gaan meewegen en selectie niet langer uitsluitend op prijs mag plaatsvinden. Dat kan volgens de NVZA een wezenlijk verschil maken. De introductie van een zogeheten multi-winner aanpak en verplichte aandacht voor leveringszekerheid kan bijdragen aan meer continuïteit. Ook is het positief dat de verordening ruimte lijkt te bieden voor strategische projecten rond bereidingscapaciteit in ziekenhuizen en apotheken, juist wanneer geen geschikte marktalternatieven beschikbaar zijn.
Tegelijkertijd zitten de grootste vragen vaak in de praktische uitwerking. Noodvoorraden, rapportageverplichtingen en gezamenlijke Europese inkoop kunnen waardevolle instrumenten zijn, maar hun effectiviteit hangt sterk af van uitvoerbaarheid, financiering en de gekozen systemen. Eerdere ervaringen in Nederland laten zien dat juist daar vertraging kan ontstaan. Ook internationale ketentransparantie wordt cruciaal: zonder heldere criteria over welke landen voldoen aan Europese kwaliteits- en veiligheidsnormen, blijft het risico bestaan dat productie of grondstoffen onvoldoende geborgd zijn.
Het voorlopig akkoord moet nog formeel worden bekrachtigd door zowel de Raad als het Europees Parlement. De komende tijd zullen we de teksten van het akkoord bestuderen en duiden in hoeverre deze verordening daadwerkelijk aansluit bij de praktijk van ziekenhuisapothekers en bijdraagt aan een weerbaarder geneesmiddelensysteem in Europa.
