Beleid bij extravasatie

Er is sprake van een extravasatie wanneer een intraveneus toegediend geneesmiddel (gedeeltelijk) onbedoeld buiten het bloedvat terechtkomt. Afhankelijk van de farmacologische eigenschappen van het geneesmiddel en de aanwezigheid van hulpstoffen in de formulering, kan een extravasatie weefselschade veroorzaken. Het is daarom belangrijk om de kans op extravasaties te beperken, en om in het geval van een extravasatie adequaat te handelen. Er zijn verschillende handelingen die uitgevoerd kunnen worden, evenals het toedienen van antidota. Bij een extravasatie is afstemming tussen verschillende hulpverleners zoals de verpleegkundigen, behandelend arts, (ziekenhuis)apotheker, en waar nodig de plastisch chirurg, van belang.

Richtlijn extravasaties

In de richtlijn ‘Extravasaties’ komen de volgende onderwerpen aan de orde:

• Preventie van extravasatie, met aanbevelingen over de maatregelen die genomen kunnen worden om extravasaties te beperken en daarnaast aspecten voor vroegtijdige detectie om hiermee de ernst van de extravasatie te beperken.
• Behandeling van een extravasatie, met algemene aanbevelingen over verschillende soorten interventies waaronder chirurgie;
• Specifieke categorieën, met aanbeveling bij verschillende categorieën geneesmiddelen of populaties;
• Organisatie van zorg na extravasatie, met aanbevelingen ter bevordering van het comfort en herstel. Tevens wordt hierin een behandelstroomschema (waarbij meerdere modules) samenkomen behandeld.

Bekijk de richtlijn

Crashkaart oncolytica

De crashkaart oncolytica is te gebruiken voor maatregelen in geval van calamiteiten of voor noodzakelijke bescherming. Op de crashkaart is terug te vinden hoe te handelen bij morsen, laten vallen, extravasatie etc. van cytostatica. Het betreft adviezen voor specifieke geneesmiddelen. De crashkaart bevat derhalve meer informatie dan alleen extravasaties. Informatie op Crashkaart oncolytica is bestemd voor: apotheekpersoneel dat betrokken is bij het voor toediening gereed maken van cytostatica. Verplegend personeel dat betrokken is bij de toediening van cytostatica aan patiënten. Overige personen die zorgdragen voor transport en het bezorgen van cytostatica op de daarvoor bestemde afdelingen. De crashkaart wordt beheerd door de Arbo-expertgroep van de NVZA.

Download de crashkaart NVZA (versie 9, 2026)

Extravasatie adviezen

Dit overzicht geeft specifieke adviezen met betrekking tot extravasaties van niet-cytostatica. Het overzicht heeft als basis de adviezen van Marcel van den Broek (ziekenhuisapotheker), en zijn aangepast aan de richtlijn Extravasaties (zie hierboven). Vanaf september 2026 is het beheer overgeheveld naar de Arbo werkgroep van de NVZA.

Bekijk het extravasatie adviezen overzicht

Bijstellen van adviezen op basis van klinische ervaring (PDCA)

Om de adviezen bij te kunnen sturen op basis van de huidige praktijk vragen we om bij een extravasatie het bijbehorende formulier in te vullen. Hier zal periodiek een samenvatting van worden gedeeld en zal worden gebruikt om de adviezen aan te passen indien dat nodig blijkt.

Klik hier voor het formulier